End of Summer (2)

(End of Summer, by S. Barnes)




Μια κουβερτούλα στοργικά ριγμένη πάνω στα απλά και δίκαια όνειρά του... Δεν κρατήθηκα να μην τη βάλω! :) :) :)

End of Summer (1)

As imperceptibly as Grief
The Summer lapsed away—
Too imperceptible at last
To seem like Perfidy—
A Quietness distilled
As Twilight long begun,
Or Nature spending with herself
Sequestered Afternoon—
The Dusk drew earlier in—
The Morning foreign shone—
A courteous, yet harrowing Grace,
As Guest, that would be gone—
And thus, without a Wing
Or service of a Keel
Our Summer made her light escape
Into the Beautiful.

Τόσο αδιόρατα σαν Θλίψη
Κύλησε το Καλοκαίρι_
Τόσο αδιόρατα στο τέλος
Να φαίνεται σαν Δόλος_
Μια Γαλήνη εστάλαζε
Σαν Σούρουπο που ‘χε αρχίσει,
Ή σαν ήσυχο Απόγευμα
Που μόνη περνούσε η Φύση_
Το Σύθαμπο έσβηνε νωρίς_
Η Αυγή έλαμπε σαν ξένη_
Μια Χάρη αβρή, μα θλιβερή,
Σαν Ξένος, που θα φύγει_
Κι έτσι χωρίς ένα Φτερό
Ή μιας Καρίνας τη γραμμή
Το Θέρος μέσ’ στην Ομορφιά
Σ’ ανάλαφρη όρμησε φυγή.

(Emily Dickinson, 1540, Emily Dickinson H Ποιήτρια των επoμένων εποχών, εκδόσεις Γαβριηλίδη, μετάφραση Κώστας Ιωάννου)


Προσωπικά, θα μετάφραζα ανεπαίσθητα, γιατί μου φέρνει στον νου το «ανεπαισθήτως» του Αλεξανδρινού. Θ’ απάλλασσα, επίσης, ασυζητητί το καλοκαίρι μου από τη βαριά κατηγορία (πολύ ανεπαίσθητα για να το πεις δόλο) με την έγκριση, ελπίζω, της λευκής οπτασίας που μου μειδιά με τρυφερή συγκατάβαση ανάμεσα στις γραμμές, αποδίδοντάς του μόνο ένα πταίσμα, ότι την έκανε με μικρά πηδηματάκια (το θέρος μας ανάλαφρα το 'σκασε προς την Ομορφιά) αφήνοντάς με στο έλεος της αβρής μα σπαρακτικής Χάρης ενός Καλεσμένου που θα φύγει.

Μα, πάλι, εγώ δεν τα καταφέρνω με τις ρίμες και τα μέτρα.



Καλό μας Σεπτέμβριο.

all that jazz

John Coltrane, After the rain

ένα ιντερλούδιο αυθεντικής σιωπής στις θορυβωδώς μασκαρεμένες τακτικές σιωπές μου μπορεί μικρό όσο η απατηλή αχρονία του μεσοκαλόκαιρου μπορεί μεγάλο όσο το για πάντα μετα-φράζω και με παιδεύει ένας στίχος an hourglass tipped on its side is forever σιγοτραγουδώ παρα-φράζοντας τον βάρδο dance me to the words which are asking to be born μα είμαι πιο γριά απ' αυτόν αφού δεν έχω τα κουράγια να σκαρφαλώσω στη Μαλακάσα για να υποκλιθώ ψέματα δεν τραγουδώ αυτό ούτε το famous blue raincoat ούτε το there is no cure for love πολυφορεμένα σαν ρούχα της Ζάρα τι φταίνε κι αυτά αν ουδείς τελικά αντιστέκεται στην παραμυθία του μελό μόνο υποκλίνομαι που παρα-φράζει με ανίερο σεβασμό και ηρωική ειρωνία τον Αλεξανδρινό say goodbye to Alexandra lost έτσι κι αλλιώς για το υπόλοιπο του καλοκαιριού θ’ ακούω μόνο τζαζ την ελεύθερη μουσική του αυτοσχεδιασμού που φτιάχνεται κάθε ξεχωριστή στιγμή και ποτέ δεν ξανακούγεται ίδια δηλαδή δεν έχει παρελθόν να μετράει τον χρόνο που ξορκίζεις άρα ούτε μέλλον να προσδοκάς ή να φοβάσαι είναι ατόφιο παρόν τυχαίο και απρόβλεπτο γεγονός σε πραγματικό χρόνο έστω και απολιθωμένο στο μέσο αναπαραγωγής του άρα πραγματικότητα χωρίς ψιμύθια και φαντασιακές διορθώσεις άρα αλήθεια κι εγώ πεθαίνω για την αλήθεια κι έχει κι άλλο ένα σπουδαίο προσόν η τζαζ δεν δέχεται στίχους λόγια λέξεις δεν μπορεί να βάλει ψυχές σε κίνδυνο πάλι ψέματα λέω κι ας πεθαίνω για την αλήθεια αφού είμαι στην εξοχή και δεν ακούω απολύτως καμιά ανθρώπινη μουσική παρά μόνο και αποκλειστικά την all time classic μπάντα της φύσης στην άρπα ο απογευματινός άνεμος στα πιατίνια το ακροθαλάσσιο κυματάκι στις μαράκες τα τζιτζίκια φωνητικά οι δεκαοχτούρες κι ο γκιόνης εναλλάξ μέρα και νύχτα και στο τέλος αυτού του θέρους που με αποκα-θέρει ίσως πάψω πια να φοβίζω τις λέξεις μου και φτερουγίσουν εξημερωμένες πάνω στο πληκτρολόγιο τσιμπολογώντας άνω τελείες και παρενθέσεις ίσως πάψω να φοβίζω με τις λέξεις μου και μια πράσινη κρυστάλλινη α-παθής ειρήνη ξεπλύνει με ιαματικό νερό τη σκοτεινή οθόνη μου καλό υπόλοιπο καλοκαίρι

Δέκα (συν ένας) λόγοι για τη μελαγχολία γενικώς...

George Steiner
Δέκα (πιθανοί) λόγοι για τη μελαγχολία της σκέψης
Εκδ. Scripta, μετ. Σεραφείμ Βελέντζας

(κεφ. 4, σελ. 42–44)
Όσο πιο έντονη η πίεση της σκέψης τόσο πιο δυνατή και η αντίσταση της γλώσσας που την περικλείει. Η γλώσσα, σαν να λέμε, είναι εχθρική απέναντι στο μονόχρωμο ιδεώδες της αλήθειας. Είναι γεμάτη αμφισημία, πολυφωνικές συγχρονίες. Της αρέσουν τα δημιουργήματα της φαντασίας, οι κατασκευές ελπίδας και μελλοντικότητας για τις οποίες δεν υπάρχει καμιά απόδειξη. Ίσως γι’ αυτό οι μεγάλοι πίθηκοι δίστασαν να τη αναπτύξουν. Τα ανθρώπινα όντα δεν θα άντεχαν χωρίς τα «ζωτικά ψεύδη», όπως τα αποκαλούσε ο Ίψεν. Μια σκέψη περιορισμένη σε λογικές προτάσεις, που θα εκφράζονταν καλύτερα χωρίς λέξεις, ή σε αποδεικτά γεγονότα, θα ήταν τρέλα. Η ανθρώπινη δημιουργικότητα, η ζωογόνος ικανότητα να αρνούμαστε τις απαγορεύσεις του οργανικού για να πούμε «Όχι» ακόμα και στον θάνατο, βασίζεται εξολοκλήρου στη σκέψη, στη φαντασία που δεν έχει σχέση με τα γεγονότα. Επινοούμε εναλλακτικούς τρόπους του είναι, άλλους κόσμους _ουτοπικούς ή φοβερούς. Επανεφευρίσκουμε το παρελθόν και «προτρέχουμε με το όνειρο». Όσο απαραίτητα όμως κι αν είναι αυτά τα πειράματα σκέψης, όσο μεγαλειωδώς δυναμικά, εξακολουθούν να είναι μυθοπλασίες. Τρέφουν θρησκείες και ιδεολογίες, η λίμπιντο ξεχειλίζει απ’ αυτά (οι «τρελοί, οι ερωτευμένοι κι οι ποιητές» του Σαίξπηρ).
Η γλώσσα μονίμως προσπαθεί να επιβάλει την κυριαρχία της στη σκέψη. Στη ροή της σκέψης προκαλεί δίνες, που εμείς τις ονομάζουμε «πνευματικές διαταραχές», και τα αδιέξοδα εκείνα που είναι γνωστά σαν εμμονές. Παρ’ όλα αυτά, η παρέμβαση, το συνεχές «θόλωμα των νερών», παίζουν κι αυτά ρόλο στη δημιουργικότητα. Σ’ αυτό το παλιρροϊκό κύμα, η πράξη της καθαρής συγκέντρωσης, η απόπειρα να καθαρίσει η συνείδηση από τους ζωτικούς της μύθους, από τις εγρήγορες παραισθήσεις της επιθυμίας, της πρόθεσης ή του φόβου είναι, όπως σημειώσαμε, κάτι εξαιρετικά σπάνιο. Απαιτεί μια πειθαρχία που έρχεται σε βαθύτατη αντίθεση με τη φυσική γλώσσα, μολονότι είναι διαθέσιμη στα μαθηματικά ή στη συμβολική λογική. Όταν ο Αϊνστάιν επικαλείται την «καθαρή σκέψη», αυτές ακριβώς έχει υπόψη του.
Αυτή η θεμελιακή αντινομία αφενός ανάμεσα στις αξιώσεις μιας γλώσσας να είναι αυτόνομη, να είναι ελεύθερη από τον δεσποτισμό της αναφοράς και της λογικής _αξιώσεις κρίσιμες για τον μοντερνισμό και την αποδόμηση_ και αφετέρου στην ανυστερόβουλη αναζήτηση της αλήθειας, είναι ένα τέταρτο κίνητρο για θλίψη (unzerstörlische Melancholie).

Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο του μικρού «εξαιρετικά κομψού και λογικά ταχτοποιημένου divertimento» _κατά τον μεταφραστή του_ βρίσκομαι. Οφείλω να πω ότι όντως με έχει γοητεύσει και, λειτουργώντας σε ένα προφανές και κοινότοπο επίπεδο, έχω ταυτιστεί με τις αναφορές και τις διαπιστώσεις του (κι η μυλωνού τον άντρα της με τους πραματευτάδες)… Έτσι, η σύμπτωση γεννά αβίαστα την αφιέρωση στον ioeu, που διατύπωσε, στο προηγούμενο ποστ, την επιθυμία να μη λιμνάσουν «τα απόνερα του Ιουνίου» μου· με κάποια επεξηγηματικά «εξτρά» που έσπευσα να διαβάσω διαγωνίως για να τα μεταφέρω (κι ας συγχωρεθώ άλλη μια φορά για ένα ασυνήθιστα _για τα μέτρα μου_ μεγάλο ποστ):

(κεφ. 9, σελ. 74-75) Όσο γνωρίζουμε, όμως, δεν υπάρχει παιδαγωγικό κλειδί για τη δημιουργικότητα […]Τα βοηθητικά μέσα μπορούν να διδαχτούν _ η μουσική σημειογραφία, η σύνταξη και η μετρική, ο μαθηματικός συμβολισμός και οι συμβάσεις, η ανάμειξη χρωστικών ουσιών. Η μεταμορφωτική όμως χρήση αυτών των μέσων με στόχο νέες διαμορφώσεις του νοήματος και νέες χαρτογραφήσεις των ανθρώπινων δυνατοτήτων, με στόχο μια vita nuova της πίστης και του αισθήματος, δεν μπορεί ούτε να προβλεφθεί ούτε να θεσμοθετηθεί. Δεν υπάρχει δημοκρατία για την ιδιοφυία, μόνο μια τρομερή αδικία κι ένα θανάσιμο βάρος. Οι λίγοι, όπως είπε ο Χαίλντερλιν, είναι αναγκασμένοι να πιάνουν τον κεραυνό με γυμνά χέρια.

Και οι πολλοί, συμπληρώνω πολύ-πολύ ταπεινά τα λόγια του ποιητή, είναι καταδικασμένοι να μην τον αγγίζουν ποτέ.
Καλό Ιούλιο!

Του Ιουνίου που αποχωρεί

Περικλής Λύτρας, Σπίτι με θέα τη θάλασσα

Την ώρα που η καταληκτική τρίλια της Εσπερινής Συμφωνίας των πουλιών συνηχεί με το εναρκτήριο, αναποφάσιστο ακόμη, τρίξιμο του τριζονιού _λεπτά πριν αρχίσει ο γκιόνης να καρφώνει ρυθμικά τους μικρούς δωρικούς λυγμούς του στον ασάλευτο αέρα· την ώρα που ο κόσμος απεκδύεται τη βεβαιότητα (βαρβαρότητα;) των χρωμάτων και των σχημάτων και, βαθιανασαίνοντας αγιόκλημα και ηλιοκαμένα σπάρτα, βυθίζεται στην ιαματική ασάφεια των αποχρώσεων (το ροδί, το μοβ, οι διάφανες σκιές)· την άχρονη και άχραντη εκείνη ώρα της παραμυθίας και της εξιλέωσης, σκέψου με _μία μοναδική φορά: ίσως τότε με συγχωρέσεις που σε σκέφτομαι.

Υ.Γ. Αργία μήτηρ πάσης κακίας ή η απίστευτη βλακεία να κουβαλάς λάπτοπ στην εξοχή (ειδικά τον Ιούνιο).

Μεταφράσεις πολύ προσωπικές

Στη μετάφραση, αλλόγλωσση και ενδογλωσσική, μάλλον δεν χάνεται τελικά η ποίηση, παρά τον πασίγνωστο (και αμφιλεγόμενα "μεταφρασμένο")αφορισμό του Ρόμπερτ Φροστ. Σύμφωνα με μια πολύ ταπεινή γνώμη, η ποίηση, όταν και όπου πραγματικά υπάρχει, με κάποιο μαγικό τρόπο δεν χάνεται ποτέ. Αυτό που χάνεται στη "μετάφραση" είναι η στιγμιαία αυταπάτη πως ό,τι διαβάζεις, όπως ακριβώς το "διαβάζεις" τη μαγική πρώτη φορά πριν αρχίσουν οι αναλύσεις και τα «τι θέλει να πει ο ποιητής», είναι "δικό" σου· πως γράφτηκε για σένα ή πως το έγραψες _γιατί το είχες ήδη σκεφτεί ή νιώσει_ αυτούσιο, εσύ.

Στη συνέχεια, ο μεταφράζων σπεύδει να πάρει όλα του τα ρίσκα –ή κανένα· κι αλίμονο στο αποτέλεσμα, αν πισωγυρίσει και σκεφτεί τα κερδισμένα και τα χαμένα.

Get this widget Track details eSnips Social DNA

"Alone in Kyoto", από το σάουντρακ της ταινίας Lost in Translation

ΥΓ. Σε ό,τι αφορά τις μεταφραστικές προσπάθειες αυτού του μπλογκ _καθότι ερασιτεχνικές_ τα ρίσκα απαγορεύονται από ένστικτο αυτοσυντήρησης. Κι αν παραταθεί η αυθαίρετη ευδαιμονία της μαγικής πρώτης φοράς, ενεργοποιείται πάραυτα ο αυτόματος ορθομεταφραστής (κατά το "αυτόματος ορθογράφος") για να αποκαταστήσει την τάξη και να σώσει το πρωτότυπο.

Insomnia (ή, Της νύχτας τα καμώματα)

The Heart Asks Pleasure First

The heart asks pleasure first
And then, excuse from pain-
And then, those little anodynes
That deaden suffering;

And then, to go to sleep;
And then, if it should be
The will of its Inquisitor,
The liberty to die.

Emily Dickinson



Michael Nyman, "The heart asks pleasure first" (The Piano)


Η καρδιά την ηδονή πρώτα ζητά
Κι ύστερα, ν' απαλλαγεί απ’ την οδύνη-
Κι ύστερα, εκείνα τα μικρά αναλγητικά
Που απονεκρώνουν τον πόνο·

Κι ύστερα, ν' αποκοιμηθεί·
Κι ύστερα, αν αυτό είναι
Το θέλημα του Ιεροεξεταστή της,
Το δικαίωμα να πεθάνει


*the liberty: την ελευθερία; το δικαίωμα; την άδεια; το προνόμιο; Αχ, Έμιλυ!